У бібліяграфічны бюлетэнь уключаны творы, якія друкаваліся ў беларускіх літаратурна-мастацкіх часопісах («Полымя», «Маладосць», «Неман») за перыяд ліпень 2024 — ліпень 2025 года. Матэрыялы размешчаны у алфавітным парадку аўтараў. Да твораў дадзены кароткія анатацыі. Усе выданні маюцца ў чытальнай зале Пружанскай ЦРБ імя М. Засіма.
Агляды падрыхтаваны з дапамогай рэсурсаў інтэрнэт, матэрыялаў з перыядычных выданняў і асабістых уражанняў ад прачытанага.
Антаноўскі, М. Дабро закончыцца не можа : вершы / Мікола Антаноўскі // Полымя. 2024. № 11. С. 3—6.
Мікола Антаноўскі (г. Пружаны) прапаноўвае шэраг вершаў з развагамі на філасоўскія тэмы пра вечнае і імгненнае, пра бесперапыннасць у свеце дабра ў розных яго формах, пра волю і шматстайнасць ды зменлівасць яе разумення чалавекам. Верш “Прузаны” з пазнакай “ХІІІ стагоддзе” падобна тагачаснай баладзе, расказвае пра паходжанне назвы населенага пункта, звязанай са смерцю дзіцяці і трагічнымі наступствамі бацькавага гора.
Бармута, Ю. В. Анёл Георгі : аповесць-прытча / Юлія Бармута // Полымя. 2024. № 12. С. 53—62.
Твор расказвае пра даўнія часы, калі хрысціянства распаўсюджвалася на беларускіх землях, і аўтар не атачае святасцю гэты працэс: так, князь змяняе веру, урэшце, як і жэніцца дзеля атрымання ўлады. Але герой праходзіць праз сваё жыццёвае выпрабаванне — пад наглядам анёла, які быў дадзены яму з хрышчэннем і сачыў за яго духоўным станаўленнем. Толькі асэнсаваўшы памылкі, адолеўшы свій асабісты шлях героя, князь становіцца добрым чалавекам і мудрым кіраўніком.
Беланожка, А. М. Скарбашукальнікі : апавяданні / Алена Беланожка // Маладосць. 2024. № 8. С. 32—45.
Дванаццаць містычных гісторый пра тое, як скарбы прыходзяць да людзей у рукі. Шэсць папярэдніх былі надрукаваны аж у № 2 за 2023 год. Тэксты расказваюць пра багаты на схаваныя ў зямлі каштоўнасці, шчодры на дзівосы і на незвычайныя здарэнні край над Друццю: тут можна пагаварыць з жывёламі — істотамі паралельнага свету, выратаваць дзяўчыну-вярфокса (прасцей кажучы, лісу пярэваратня) з кітайскімі каранямі пры дапамозе таннага шклянога шарыка, пагуляць з нячысцікамі ў карты і перамагчы дзякуючы сучасным фотахромным лінзам акуляраў… У тэкстах прысутнічае спадчына сусветнай і беларускай міфалогіі і фальклору, фантастычнай літаратуры як беларускай, так і замежнай.
Бычкоўскі, А. Тры, чатыры, пяць — ужо іду цябе шукаць : казка для дарослых / Алесь Бычкоўскі // Маладосць. 2024. № 8.
Дэтэктыўная гісторыя пра міліцыянера, вакол якога разгортваюцца складаныя для ўяўлення і разумення падзеі. Дарослы псіхічна здаровы чалавек не зможа паверыць у падобныя анамаліі, пакуль не пабачыць усё на свае вочы. Ізноў паўстаюць пытанні аб існаванні вышэйшых сіл, якія змагаюцца з грэшным чалавецтвам, абараняючы слабых, караючы злачынцаў.
Бязлепкіна, С. Восень Будапешта : аповесць / Святлана Бязлепкіна // Полымя. 2024. № 7.
Твор напісаны не без намёку на палітычную сітуацыю ў свеце. У ім апавядаецца пра падзеі венгерскага паўстання 1956 г., калі ў пасляваеннай расстаноўцы сіл у аддалёнай ад нас краіне бушавалі міжусобіцы і «венгры помсцілі венграм».
Сюжет разгортваецца праз прызму свядомасці падлетка: ён глядзіць на свет юнымі вачыма і спрабуе разабрацца, назіраючы за дарослымі і падзеямі. Хлопец перажывае першую сімпатыю да дзяўчыны і «выкрышталізоўвае» венгерскую ідэнтычнасць.
Гаврилович, В. Н. Под покровом небес : повесть / Владимир Гаврилович ; пер. с белорусского Петра Жолнеровича // Неман. 2024. № 10. С. 3—35.
Галоўны герой — васьмігадовы хлопчык Міша, які разам з матуляй і малодшай сястрычкай трапіў у канцлагер Азарычы. Маленькі Міша спрабаваў быць мужным і дапамагаць маме, як казаў яму бацька-разведчык. Але душа маленькага хлопчыка была вельмі чыстай для цяжкіх выпрабаванняў лагернага жыцця. Аўтар вядзе дзве лініі аповеду: падзеі адбываюцца ў ваенны час і ў 2024 годзе. Хлопчыку Мішы пашчасціла: савецкія салдаты выратавалі яго з фашысцкага пекла, але матуля і сястрычка Кацярына назаўсёды засталіся ў халоднай балоцістай зямлі. Міша вырас, стаў настаўнікам літаратуры, а пазней і дырэктарам вясковай школы. Але падзеі мінулага адгукаюцца ў душы і целе героя нават праз 40 гадоў. Увесь гэты час Міхаіл Васільевіч хаваў тайну свайго дзяцінства, але жыццё станавілася ўсё цяжэйшым.
Суседскія дзеці Мікітка і Міланка сталі для пажылога мужчыны роднымі ўнукамі (сваіх дзяцей у Міхаіла не было). Герой нарэшце змог адкрыцца і расказаць гісторыю мінулага. Толькі на захадзе жыцця маленькі хлопчык Міша знайшоў спакой і цішыню.
Гніламёдаў, У. В. У войску : раман / Уладзімір Гніламёдаў // Полымя. 2024. № 7 ; № 8. С. 9—56 ; № 9. С. 8—48.
Галоўны герой Платонаў толькі што скончыў універсітэт, але, нягледзячы на гэта, яго прызываюць выканаць воінскую павіннасць. Даводзіцца не толькі пакінуць работу ў дзіцячым доме, якая так падабаецца, якой не паспеў яшчэ наталіцца, але і адкласці ўжо запланаваную жаніцьбу. Хлопец развітваецца з бацькамі, бабуляй і дзядулем, слухае простыя слушныя парады, якія яму — у духу шляхціца Завальні — даюць старэйшыя, выпраўляючы ў шлях, і мужна ідзе “вучыцца” на абаронцу Айчыны — вытрымліваць муштру ў заснаванай на ідэі жорсткага падпарадкавання арміі.
Полымя № 8. Уладзімір Гніламёдаў працягвае публікацыю рамана “У войску”, распавядаючы пра падзеі ў арміі, дзе знаходзіцца галоўны герой Платонаў, і ў іншых месцах, напрыклад, у роднай вёсцы, жывуць яго блізкія людзі. Злучае розныя мастацкія прасторы сувязь, якую падтрымліваюць героі: твор насычаны ліставаннем армейца з каханай, са сваякамі і інш.
Полымя № 9. Як і надрукаваныя раней, гэтыя раздзелы шчодра перасыпаны дыялогамі, а таксама ліставаннем ужо вядомага нам Платонава з роднымі і блізкімі. Закаханыя героі ў пісьмах разважаюць пра сваё пачуццё, якое для іх адчувальнае, але не цалкам яшчэ зразумелае і таму ўяўляе ці то страх, ці то трызненне — як у Аляксандра Пушкіна. Але знаходзіў і ў войску моцна закаханы Платонаў магчымасці для флірту з жанчынай, якую, праўда, не вельмі ўпадабаў. Пашчасціла яму і з братам пабачыцца, калі быў выпраўлены вышэйшымі па чыне як адзін з самых надзейных службоўцаў па афіцэрскія грошы ў недалёкі Бранск.
Драбышэўская, В. Горкі цукар : кароткая аповесць / Валянціна Драбышэўская // Полымя. 2024. № 6.
У творы паказваецца, якія глыбокія нашы карані на гэтай зямлі, як шмат выпадае перажыць за доўгае жыццё аднаму толькі чалавеку. Гістарычныя перапетыі пераблытваюць-пераплятаюць, нярэдка трагічна, лёсы людзей, і часам на працягу зямнога шляху даводзіцца разблытваць гэтыя ніткі. Важна, як бачым з агульнай танальнасці аповесці, не адрачыся ад свайго мінулага і продкаў, якімі б яны ні былі, дараваць крыўдзіцелям і пазбавіць прагі помсты — вось чаму вучыць чытачоў пісьменніца.
Кадетова, В. Холодное блюдо : повесть / Валентина Кадетова // Нёман. 2024. № 11. С. 59—81.
Банальная, на першы погляд, гісторыя, дзе пара прыняла рашэнне ісці рознымі шляхамі, аднак у аднаго з іх сэрца яшчэ баліць. Аповесць Валянціны Кадзетавай прываблівае глыбокім раскрыццём персанажаў, іх унутраных перажыванняў, матыванасцю ўчынкаў. Галоўная гераіня твора з прыгожым імём Рэгіна пакінула мужа Васіля дзеля кахання ўсяго свайго жыцця — Алега Масліцкага. Важна адзначыць, што гэтае моцнае пачуццё было ўзаемным. Аднак мужчыну, нягледзячы на статус і жыццёвы досвед, не хапіла рашучасці кінуць сям’ю. Алег нават не асмеліўся шчыра пагаварыць з каханай і прызнацца ва ўласнай слабасці. Пісьменніца паказвае сітуацыю з абодвух бакоў, цалкам раскрывае характары галоўных герояў, іх пачуцці, эмоцыі, надзеі і мары. З-за гэтага карціна выглядае цэльна, без перавагі ў бок аднаго з персанажаў.
Валянціна Кадзетава быццам звяртаецца да ўсіх чытачак з просьбай быць уважлівымі, прыслухоўвацца не толькі да сэрца, але і да розуму, паважаць сябе, нягледзячы на спакусы.
Кадзетава, В. М. Мелодыя ціхага палявання : аповесць / Валянціна Кадзетава // Полымя. 2025. № 1. С. 8—40.
Аповесць прысвечана тонкасцям збірання грыбоў, а таксама іх гатавання і смакавання. Аўтар, быцца, спрабуе зацікавіць улюбёным заняткам беларускага чытача, узвесці ўласнае хобі на ўзровень нацыянальнай філасофіі, вартай увагі і павагі.
Квилория, В. Т. Птицы нашего лета : миниатюры / Валерий Квилория // Нёман. 2024. № 6. С. 92—99.
Летні настрой уласцівы мініяцюрам Валерыя Квілорыя “Птушкі нашага лета”. Аўтар расказвае замілаваныя гісторыі пра птушак, што пасяліліся ў яго двары. Асабліва кранае эпізод пра ластавак, чые гнёзды бясконца падалі з даху, а птушаняты гінулі. Аднак галоўны герой (ці сам аўтар) вырашыў любой цаной выратаваць неразумных ластавак ад трагічнага лёсу. Некаторыя мініяцюры можна аднесці да іранічных замалёвак.
Комаровский, А. Крутогорье : роман / Алесь Комаровский ; пер. с белорусского автора // Неман. 2024. № 10. С. 42—82 ; № 11. С. 8—52.
Раман “Крутагор’е” змяшчае некалькі часавых ліній. Спачатку падзеі развіваюцца ў той перыяд, калі татара-мангольскае нашэсце было ў самым разгары. Галоўны герой — мангольскі хан Койдан — шукае схаванае золата знакамітага Чынгісхана. На сваім шляху ён знішчае гарады і вёскі, бязлітасна забівае мірных жыхароў. У гэты ж час звычайны хлопец Васіль уцякае ад пераследнікаў у пушчу, дзе плануе жыць усю зіму, а магчыма, і даўжэй. Час панавання Залатой Арды спалучаецца з сучаснасцю, пра якую апавяданне вядзецца ад першай асобы. Галоўны герой — звычайны офісны супрацоўнік, які шукае шчасце ў нуднай паўсядзённасці.
Ідэя рамана можа зацікавіць аматараў гісторыі і гэтага канкрэтнага гістарычнага перыяду.
У другой частцы персанажы рамана сустракаюць вядомых палітычных і культурных дзеячаў літоўскай зямлі, тым самым аўтар паглыбляе чытача ў гістарычны кантэкст твора. Спалучаючы ітнулае і сучаснаць, Алесь Камароўскі захоўвае агульны таямнічы настрой.
Конев, Ф. Е. Благой порыв : роман / Федор Конев // Неман. 2024. № 7. С. 3—46 ; № 8. С. 3—54 ; № 9. С. 3—38.
№ 7. Падзеі рамана разгортваюцца ў шасцідзесятых гадах мінулага стагоддзя. Героі рамана Ганна, Рыма і іх старэйшыя таварышы Арсеній і Васіль спрабуюць знайсці свой шлях. Рыма вельмі хацела пазнаёміць малодшую сяброўку са сваім каханым, у якога было нераспаўсюджанае і нават крыху «старэчае» імя — Арсеній. Інтэлегентнай Ганне, сапраўднай прадстаўніцы пакалення «шасцідзясятнікаў», сустрэчы ў паўразваленай вясковай хаце не вельмі падабаліся, аднак перспектыва сядзець адной здавалася яшчэ горшай. Па даўно ўсталяваных традыцыях класічнага рамана, Ганна і Арсеній зацікавіліся адно адным.
Аднак, нягледзячы на тыповасць апавядання, аўтар надае сваім героям непаўторныя і супярэчлівыя рысы, што прымушае чытача сачыць за развіццём гісторыі да самага канца. Фёдар Конеў добра перадаў дух унутранага пратэсту моладзі 1960-х, спалучаючы надзею і трагедыю, упартасць і роспач у адзінае цэлае.
№ 8. У працягу рамана “Добры парыў” лёгкая, патрыятычная і крыху наіўная атмасфера 1960-х гадоў змяняецца прагматызмам і капіталістычнымі парадкамі сучаснасці. Ужо знаёмыя чытачу героі пасталелі, змянілі сферу дзейнасці ці ўвогуле пайшлі на пенсію, бо жыць па “новых” правілах не змаглі. З’яўляюцца і маладыя персанажы, якія, здаецца, павінны быць цынічнымі і жорсткімі (як і рэчаіснасць), аднак іх хвалююць тыя ж праблемы, што і іх бацькоў 30—40 гадоў назад. Аўтар супрацьпастаўляе два пакаленні, якія атрымліваюцца вельмі падобнымі з-за вечнага пошуку справядлівасці і сэнсу чалавечага існавання.
Малады журналіст Ігар нарэшце знайшоў сваё месца ў выданні Арсенія Фаміча, аднак таямнічае мінулае рэдактара цікавіць хлопца, і той пачынае сваё расследаванне. Яму дапамагае калега па журналісцкім майстэрстве Валянціна, якая з самага пачатку прыкмеціла сціплага Ігара. Любоўны трохкутнік з 1960-х паўтараецца і ў наш час, аднак яго вынік можа быць зусім іншы…
№ 9. Гісторыя, якая пачалася ў далёкія 1960-я, працягваецца ў новым тысячагоддзі. Галоўныя героі паступова змяняюцца, на арэну падзей выходзяць маладыя людзі, аднак з такім жа імкненнем да свабоды і спавядлівасці. Банальная гісторыя кахання набыла новыя фарбы, але філасофскія разважанні пра зло і дабро надаюць твору інфантыльнага флёру, які шкодзіць агульнай трагічнай атмасферы рамана. Аўтар узнімае важныя тэмы, якія не страчваюць актуальнасці і сёння. Гэта свабода творчасці мастака і паэта, адмова людзей ад высокіх маральных каштоўнасцей і абясцэньванне мастацтва…
Канец рамана адкрыты. Лёс герояў здаецца прадказальным, але гэта толькі здагадкі.
Константинова, Н. А. Загляни мне в душу : повесть / Наталья Константинова // Нёман. 2024. № 11. С. 88—107 ; № 12. С. 45—65.
У цэнтры аповеду маладая псіхолах Насця, якая пасля заканчэння ўніверсітэта прыйшла працаваць у школу. Яе заўсёды цягнула да работы з людзьмі, іх пачуццямі і эмоцыямі. Яшчэ ў дзяцінстве Насця шкадавала дзяцей, якія не маглі падзяліцца сваімі думкамі з іншымі і таму пакутавала ад адзіноты.
Дзяўчына прыйшла на новае месца працы з бясконцым запасам ідэй і моцным зарадам энергіі. Спачатку Насця сутыкнулася з моцным недаверам як з боку вучняў, так і з боку настаўнікаў. Важнай часткай сваёй работы Насця лічыць дапамогу дзецям, якія не могуць раскрыцца ў соцыўме, не вераць у свае сілы і хаваюцца ад увагі настаўнікаў і аднагодкаў. Такім пацыентам для псіхолага стала дзевяцікласніца Каця.
№ 12. Аповесць уражвае паваротамі сюжэта, зменамі ў характарах герояў, нечаканымі падзеямі. Псіхолаг Насця, якая так старалася стварыць утульную і бяспечную прастору для ўсіх дзяцей у школе, зрабіла памылку (а можа, гэта не яе віна?). А, як вядома, памылкі ў гэтай сферы не дазваляюцца.
Глыбокі псіхалагічны твор з цікавымі персанажамі і добра прапісаным сюжэтам для кагосцьці можа стаць важным штуршком для асэнсавання свайго сацыяльнага жыцця і, магчыма, звяртання да псіхолага. Аповесць падыходзіць і для дзяцей, і для дарослых.
Латышкевіч, М. Ю. Ваўкалакі : неагатычны раман / Маргарыта Латышкевіч // Маладосць. 2025. № 1. С. 3—33 ; № 2. С. 11—39 ; № 3. С. 31—60 ; № 4. С. 16—47.
У рамане дзеянне разгортваецца пасля напалеонаўскіх войнаў на старашляхецкай сядзібе. Рэльефна дэманструюцца побыт у радавым гняздзе Лінкоўскіх, рэшткі былой раскошы і марныя спробы гаспадара падтрымліваць звыклы лад жыцця. І ўсё ж Лінкоўскі-бацька клапоціцца пра асвету сваёй дачкі так, як пазваляе яму становішча, хоць і разумее, што ўжо выгадаваў “не такую” — разумную, спагадліваю да людзей, адкрытую новаму і самадастатковую, свабодную ў поглядах. І з’яўляецца ў творы ідэя да самастойнасці жанчын, да выбару свайго лёсу. Ды не ўсё тут будзе разгортвацца вакол сямейна-бытавога сюжэта і правоў жанчын — давядзецца пазнаёміцца са змрочным замкам Свольна, прыгадаць персанажаў беларускага і сусветнага бестыярыю, народныя абрады і забабоны…
Латышкевіч, М. Ю. Душапрыказчык : апавяданне / Маргарыта Латышкевіч // Маладосць. 2024. № 5. С. 3—12.
Футурыстычнае дэтэктыўнае апавяданне абазначана загадкай-інтрыгай, разгадка якой вынесена літаральна на апошнюю старонку твора. Чытанне патрабуе пільнага падыходу. Складана сказаць, у якім мы стагоддзі, назіраецца стракатасць у сацыяльнай дыферэнцыяцыі — нязменнай з’яве, што доўжыцца ўвесь час існавання чалавека, дзе ніколі не будзе роўнасці. Калі любіце антыўтопію, калі вас цікавіць навуковая фантастыка, прысвечаная развіцю геннай інжынерыі, кланіравання, кібертэхналогій і іх маральнага боку, то твор Маргарыты Латышкевіч для вас.
Лео, А. Старомодная девица, или еще раз про любовь : повесть / Анна Лео // Нёман. 2025. № 7. С. 77—106.
“У меня никогда не получалось писать о любви, сразу же в тексте появлялся налет цинизма” — говорит про своё творчество автор. Тем не менее Анна Лео написала целую повесть об отношениях «Старомодная девица или еще раз про любовь». Концовку автор оставила на усмотрение читателя. Хочется верить, что все сложится замечательно.
Макарчук, І. На вострых вуглах : вершы / Ірына Макарчук ; фота з архіва І. Макарчук // Маладосць. 2024. № 9. С. 21—22.
Паэтычная падборка маладой пісьменніцы, уражэнкі Пружанскага раёна.
Марчук, Г. В. Божы дар : раман-хроніка майго жыцця / Георгій Марчук // Полымя. 2024. № 6. С. 72—80 ; № 9. С. 82—102 ; № 10. С. 76—94.
Працяг знаёмства чытачоў з успамінамі Георгія Марчука. Аўтар апавядае, як жаніўся, як ездзіў на семінар драматургаў у Рыгу і які каштоўны досвед прывёз адтуль, як наведваў Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў, вымушана пакінуць каханую жонку з дачкой. Шмат увагі надаецца вобразу бабулі — асэнсаванню ролі, якую яна выканала ў выхаванні аўтара, і болю невыносных страт, які было наканавана спазнаць у жыцці.
Полымя № 9. Ахоплены прагай пісаць і працаваць на карысць роднай літаратуры, Г. Марчук не быў здольны нават у адпачынку з сям’ёй адкласці свае творчыя справы, а калі такая неабходнасць узнікала, то гэта страшэнна выводзіла літаратара з раўнавагі, нараджала сум па доме. Такія прызнанні паказваюць, што таленту ніколі не бывае дастаткова без працяглай, засяроджанай працы і строгай дысцыпліны, як і без веры, што знойдзеш чытача.
№ 10. У гэтай частцы тэксту расказваецца пра змаганне Г. Марчука з анкалогіяй і пра тое, як пасля працяглага лячэння зноў захацелася жыць, як з’явіліся новыя творчыя ідэі, як сталі хутка нараджацца і друкавацца новыя кнігі.
Поздняков, М. П. Выход всегда есть… : повесть / Михаил Поздняков ; перевод с белорусского автора // Нёман. 2025. № 3. С. 40—72.
В творчестве известного белорусского писателя Михаила Позднякова всегда звучат оптимистические темы — о настоящей любви, мечтах, счастье, проявлении лучших человеческих качеств. На первом месте они и в книге «Выход всегда есть, или Письма из прошлого». О каждом из героев рассказано с теплотой и любовью. Через судьбы родных и близких людей автор стремится донести до читателя самое главное — нет у человека ничего дороже Родины, его «места силы» — заповедного уголка, который называют малой родиной.
Попова, Е. Г. Собирались на чай : повесть / Елена Попова // Неман. 2024. № 9. С. 64—102.
У аповесці Алены Паповай “Збіраліся на чай” — цікавыя гісторыі пра трох сябровак, якія ў маладосці часта праводзілі час у адной кампаніі. Першая і самая лірычная частка паказвае жыццё Станіславы, якая, на першы погляд, усім задаволена. Дзве астатнія часткі больш цесна звязаны паміж сабой. Галоўная гераіня — сяброўка Стасі Ніна Казарцава. Звычайная сустрэча сяброў скончылася спірытычным сеансам, на якім адкрыліся дзіўныя рэчы: душа незнаёмца прыйшла прасіць дапамогі…
Завяршае аповесць жыццёвая гісторыя дыпламата і перакладчыка Палянскага. Гэтага аказалася мала, таму Палянскі вырашыў стаць пісьменнікам. Канкурэнтаў на гэтым шляху ён ліквідаваў з дапамогай сувязей. І калі ўжо здавалася, што ўсё ў жыцці атрымалася, лёс наносіць герою цяжкі ўдар…
Правдин, В. А. Непобедимый злом : роман-версия / Виктор Правдин ; перевод с белорусского Петра Жолнеровича // Нёман. 2025. № 1. С. 3—46 ; № 2. С. 8—55 ; № 3. С. 3—33 ; № 4. С. 3—39 ; № 4. С. 3—39 ; № 5. С. 10—40.
Раман-версія «Непераможны злом» (пераклад з беларускай Пятра Жаўняровіча) расказвае пра цікавыя перапляценні лёсу, дзе гарачая вера спрабуе пасябраваць з рацыянальным атэізмам, дзе імкненне атрымаць карысць ідзе побач са служэннем народу і дзяржаве. На дварэ 1919 год — час устанаўлення новай улады і новых парадкаў. Першая сусветная вайна пакінула разбурэнні і нестабільнасць у свеце, на тэрыторыі былой Расійскай імперыі шырокім крокам ідзе рэвалюцыя, якая цалкам змяніла будучыню краіны і народа. У час ваенных дзеянняў, грамадскіх ваганняў паміж былым і новым, усеагульнай няўпэўненасці і страху заўсёды знойдуцца людзі, якія атрымліваюць ад гэтага карысць у выглядзе лепшага сацыяльнага статусу, багацця і іншых даброт.
Раман нельга назваць антыкамуністычным, хоць прадстаўнікі бальшавіцкай улады тут — былыя парушальнікі закону. Аўтар паказвае горкую супярэчлівасць жыцця, дзе дабро і зло жывуць побач і часам нельга адрозніць адно ад другога.
Рублеўская, Л. І. Запавет Фаўста : раман алхімічна-філалагічны / Людміла Рублеўская // Полымя. 2024. № 10. С. 7—39 ; № 11. С. 7—45 ; № 12. С. 8—48.
Пісьменніца схільна гуляць часавымі пластамі: дзеянне перамяшчаецца з 2018 года ў даўні савецкі час і, канешне, наадварот. У жыцці Пелагеі Вакар і яе навуковага кіраўніка, Мсціслава Раманавіча Роўды, узнаўляюцца актуальныя падзеі, звязаныя з мінулым: у даўніне героям, як гэта прынята ў літаратуры на працягу апошняга амаль што стагоддзя, яшчэ трэба будзе разабрацца.
№ 11. У рамане цытуюцца філосафы, літаратуразнаўцы і нават, каб “падсвяціць” атмасферу часу, пра які апавядаецца, гучаць вершы — гэта выдае абазнанасць пісьменніцы, шырыню яе зацікаўленнняў. Развіваецца паралельна некалькі падзейных галін: адна — у радавым маёнтку Роўбаў, дзе пачынае адбывацца нешта незвычайнае, другае — у высылцы, дзе марнавалі жыццё найлепшыя прадстаўнікі нацыі.
№ 12. Нарэшце, дабро перамагае, але зло не заканчваецца, таму што задуманае як дуальнае жыццё працягваееца. У фінале аўтар нагадвае, што “лепшых часоў не бывае, таму трэба рабіць тут і цяпер дзеля сваёй зямлі што можаш, і нават крыху болей. Вялікае Дзеянне працягваецца”.
Сабіна, П. Авэ Марыя : кінааповесць / Пятро Сабіна // Полымя. 2025. № 7. С. 7—42.
Шчымлівая аповесць пра подзвіг простай беларускай жанчыны Марыі, якая ратуе ад фашыстаў хлопчыка Сярожу. Вайна закінула Марыю далёка ад родных мясцінаў, дзе яе чакаў канцлагер. Што там давялося перажыць, нават уявіць цяжка. Ёй у фашысцкіх засценках было нашмат цяжэй таму, што яна трапіла туды з хлопчыкам, за жыццё якога адказвала. Ім трэба было выжыць сумесна, і яны выжылі!
Саверчанка, І. В. Выклік, або дзяржава князя Глеба : гісторыка-палітычная аповесць / Іван Саверчанка // Полымя. 2025. № 3. С. 3—27.
Аповесць заснавана на рэальных гістарычных падзеях, але з улікам мастацкага вымыслу.
Аповесць распавядае пра складаныя стасункі паміж беларускімі землямі і суседнімі дзяржавамі ў часы Кіеўскай Русі, калі на пачатку XII стагоддзя князь Глеб Менскі змагаўся за незалежнасць сваёй вотчыны. У цэлым, аповесць «Выклік, або Дзяржава князя Глеба» з’яўляецца захапляльным гістарычным творам, які дапамагае чытачу лепш зразумець гісторыю Беларусі і характар беларускага народа.
Стельмах, Е. А. День мира настанет : повесть / Елена Стельмах // Нёман. 2025. № 1. С. 53—75 ; № 2. С. 61—86.
Аповесць прысвечана стрыечнаму дзеду пісьменніцы Уладзіміру Сантаровічу, які загінуў пад Ленінградам. Галоўнымі героямі з’яўляюцца члены сям’і Сантаровічаў — бацька Фама, маці Антаніна і дзевяць дзяцей, малодшы з якіх быў Валодзька. Пачатак аповесці пераносіць чытачоў у далёкае мінулае, дзе вясковае жыццё віравала на поўную моц. Усе жыхары былі вялікай сям’ёй, дапамагалі адно аднаму і не чакалі падзякі. Здаўна яны працавалі на пана і не ведалі іншага жыцця. Аднак у адзін дзень усё змянілася. Савецкая ўлада прынесла новыя парадкі, большасць з якіх людзям спадабалася. Напрыклад, школа, дзе вучыліся і хлопчыкі, і дзяўчынкі, калгас, які даў простым людзям атрымаць прафесію, пайсці вучыцца і працаваць дзеля агульнай справы. Але было і тое, што перашкаджала прасоўванню новага ладу жыцця, старажытнае і моцнае — вера ў Бога. Атэізм і жорсткая адмова ад вечных сімвалаў палохалі людзей, з-за чаго недавер да савецкай улады захоўваўся доўгі час. Аповесць насычана цёплымі добрасуседскімі адносінамі, сямейнай падтрымкай і атмасферай народнага яднання.
Тулинов, В. М. Реквием лесов Валдайских : повесть / Владимир Тулинов // Нёман. 2025. №. 4. С. 46—67. № 5. С. 47—70. № 6. С. 62—81.
В первой половине февраля 1942 года войска советского Северо-Западного фронта окружили 95-тысячную группировку немецко-фашистских войск в районе Валдайской возвышенности. Попытки уничтожить врага лобовыми атаками не увенчались успехом. Тогда командование фронта подготовило три лыжные десантные бригады с целью разгрома противника путем вывода из строя двух аэродромов близ города Демянска. Десантники — вчерашние школьники, прошедшие неполный курс боевой подготовки, в тяжелейших условиях холода и голода героически сражались с опытными, промаршировавшими по всей Европе солдатами вермахта и эсэсовцами элитной дивизии «Мертвая голова». Что ожидало молодых ребят, отчаянно бившихся за советскую Родину, вы узнаете, прочитав повесть Владимира Тулинова «Реквием лесов валдайских».
Ценунин, В. Е. Пуща : роман / Владимир Ценунин // Нёман. 2024. № 5. С. 48—67 ; № 6. С. 3—32.
Спакойны тэмп апавядання, без рэзкіх сюжэтных паваротаў перадае чытачу цішыню і размеранасць “пушчанскага” жыцця. Апісанне беларускай прыроды, блізкае сэрцу кожнага, прыўносіць у гарадскую мітусню і забруджанасць пах кветак, свежы подых вясковага ветрыку і вячэрні спеў конікаў, пад які так добра спіцца. Разам з настаўнікам вясковай школы Змітраком і мясцовымі жыхарамі чытач трапіць у самыя нетры Белавежскай пушчы, сходзіць на рыбалку і паназірае за жыццём запаведных жывёл.